Hoe bescherm je de lijst van een antiek schilderij tijdens transport?

Victor Brouwer

Premium Relocation Expert

Een antiek schilderij met een prachtige lijst verhuizen is een klus die je absolute focus verdient. Je wilt natuurlijk niet dat er krassen op het glas komen of dat de lijst beschadigd raakt tijdens de rit.

Het is echt een kwestie van de juiste stappen volgen en zorgen dat alles muurvast zit. Als je een beetje handig bent, kun dit prima zelf doen, maar je kunt het ook door een specialistisch bedrijf laten regelen. In dit stappenplan leg ik je precies uit hoe je dat doet, zodat je kunstwerk ongeschonden aankomt op de nieuwe plek.

Welke materialen heb je nodig om kunstwerken veilig in te pakken?

Voordat je begint, is het slim om alles klaar te leggen. Je wilt niet halverwege ontdekken dat je nog naar de bouwmarkt moet.

Denk bij het inkopen van je spullen aan de volgende materialen. Dit is de basis voor een veilige verpakking.

• Zuurvrij papier: Dit is echt essentieel. Leg dit als allereerste laag op het schilderij, vooral als je olieverf of aquarel hebt. Dit voorkomt verkleuring en schade aan de verflaag. Een pak van 50 vellen A3-formaat kost ongeveer €15,-.
• Bubbeltjesplastic: Gebruik dit voor de demping. Let op: nooit direct op het schilderij plakken. Een rol van 50 meter (1 meter breed) heb je al voor een euro of 10.
• Hoekbeschermers: Dit zijn stukjes stevig schuim die je over de hoeken van de lijst plakt. Ze beschermen de lijst en het glas tegen stoten. Een setje kost een paar euro.
• Stevige kartonnen dozen of een houten kist: Voor kleine tot middelgrote werken is een stevige verhuisdoos (bijvoorbeeld een speciale kunstendoos van 70x50x10 cm, rond de €8,-) vaak voldoende. Voor heel kwetsbare of grote werken is een maatwerk houten kist de beste optie, zoals je van een premium verhuisbedrijf mag verwachten.
• Brede afplaktape: Nodig om het bubbeltjesplastic vast te zetten en om de 'X' op het glas te maken. Gebruik schilderstape die geen lijmresten achterlaat.
• Palletfolie of huishoudfolie: Handig om het schilderij in te wikkelen als er geen glas op zit.

Hoe pak je schilderijen en ingelijste werken correct in?

Goed, je hebt alles bij de hand. Nu is het tijd voor de daadwerkelijke inpakker.

Ik neem je even stap voor stap mee. We beginnen met de basis: het beschermen van het kunstwerk zelf.

1. De basislaag aanbrengen: Leg het schilderij voorzichtig op een schone, zachte ondergrond, bijvoorbeeld op een deken op tafel. Zorg dat het glas of het oppervlak schoon is, zonder stof of vingerafdrukken. Leg nu een vel zuurvrij papier op het schilderij. Dit voorkomt dat andere materialen de verf aantasten. Dit duurt maar een minuutje, maar het is cruciaal voor de lange termijn.
2. De 'X' op het glas maken: Als je schilderij achter glas zit, is dit een onmisbare stap. Pak je brede afplaktape en plak een dikke 'X' over het glas, van hoek tot hoek. Dit voorkomt dat het glas versplintert als er een stoot tegen komt. Trek de tape strak, maar niet zo strak dat je de lijst beschadigt. Dit kost je 5 minuten en kan een hoop ellende besparen.
3. De dempende lagen eromheen: Pak het schilderij nu in met bubbeltjesplastic. Draai het minimaal twee keer in het plastic. Zorg dat de nopjes naar buiten wijzen, zodat je geen afdrukken op het glas of de lijst krijgt. Plak het plastic vast met de tape. Als je schilderij niet achter glas zit, wikkel je het eerst in zuurvrij papier en daarna in huishoudfolie. De folie zorgt ervoor dat het niets kan opnemen van buitenaf.
4. De hoeken beschermen: Dit is waar de hoekbeschermers om de hoek gaan. Plak ze stevig over de randen van de lijst. Ze vangen de klappen op die eventueel tegen de zijkant van de lijst komen. Dit duurt ook maar een paar minuten, maar het geeft een enorm veilig gevoel.

Verpakkingstechnieken voor schilderijen

Dit is het deel waar vaak de meeste fouten worden gemaakt. Nu het schilderij goed beschermd is, moet het in zijn definitieve transportverpakking. De keuze hierin hangt af van de grootte en kwetsbaarheid van je werk.

Voor de meeste particuliere verhuizingen volstaat een stevige doos. Voor extreem kwetsbare of dure stukken kiezen verhuisbedrijven vaak voor een 'sandwichconstructie'.

Bij een sandwichconstructie leg je het ingepakte schilderij tussen twee stevige platen, bijvoorbeeld van golfkarton of foam. Dit zorgt ervoor dat er geen druk op het kunstwerk zelf komt te staan. Als je een doos gebruikt, is de maatvoering belangrijk. De doos moet groot genoeg zijn om aan alle kanten een laag beschermingsmateriaal (zoals 5 cm piepschuim of karton) toe te laten.

Tegelijkertijd mag de doos niet te groot zijn. Als het schilderij kan schuiven in de doos, loop je risico.

Vul eventuele gaten op met extra noppenfolie of krantenpapier (niet te strak!). Voor grote werken is een houten kist op maat vaak de enige veilige optie. Dit is iets wat je zelf niet zomaar maakt.

Bedrijven die gespecialiseerd zijn in kunsttransport, zoals de verhuisbedrijven in München die in de data genoemd worden, kunnen dit soort kisten leveren. Dit valt onder 'turn-key verhuizing' waarbij je echt niets meer hoeft te doen.

De kosten voor een dergelijke maatwerk kist kunnen variëren van €100 tot €300, afhankelijk van de afmetingen. Laten we nog even stilstaan bij die 'X'. Het klinkt simpel, maar het is een standaardtechniek in de professionele kunsthandel.

Breng een "X" aan op glazen oppervlakken

De reden is simpel: als het glas breekt, blijven de scherven aan de tape kleven. Vallen ze in het schilderij, dan is de schade aan de verflaag vaak onherstelbaar.

Met de 'X' vang je de scherven op. Gebruik een brede tape, minstens 2 of 3 centimeter.

Plak de tape overigens niet vast op het kunstwerk zelf, maar op de lijst. Lees hier waarom wij geen tape direct op de lijst van een schilderij plakken. Zo blijft het oppervlak van het schilderij onaangetast. De tape kan na de verhuizing voorzichtig worden verwijderd zonder sporen na te laten, mits je de juiste soort (schilderstape) gebruikt.

Veelgemaakte fouten tijdens het inpakken

Er zijn een paar dingen die vaak misgaan. Die wil je natuurlijk vermijden.

• Fout 1: Bubbeltjesplastic direct op het schilderij. Dit is de allergrootste. De plastic noppen kunnen chemicaliën afgeven die reageren met de verf. Bovendien kunnen ze in de verf drukken als het warm wordt. Zuurvrij papier is dus echt je beste vriend.
• Fout 2: Een te grote doos gebruiken. Je denkt misschien: 'Dan kan er extra bescherming omheen'. In de praktijk ontstaat er juist ruimte voor het schilderij om te bewegen en te schuiven. Dit kan leiden tot barsten in het doek of het glas. Zorg dat de pasvorm klopt.
• Fout 3: De verkeerde tape gebruiken. Gewone duct tape laat plakresten achter die je er bijna niet afkrijgt. Gebruik altijd schilderstape of een speciale kunstverpakkingstape.

Hieronder de belangrijkste valkuilen. Als je deze fouten vermijdt, ben je al een heel eind op weg.

Het is een kwestie van secuur werken. Neem de tijd, haast je niet. Een antiek schilderij verdient die aandacht.

Verificatie-checklist: Is je schilderij klaar voor transport?

Als je alles hebt ingepakt, is het goed om een zorgvuldig conditierapport op te stellen voordat je het transport definitief in gang zet.

• Is er zuurvrij papier direct op het schilderij gelegd?
• Is het glas (indien aanwezig) voorzien van een stevige 'X' van tape?
• Is het schilderij stevig ingepakt in bubbeltjesplastic of folie, zonder dat het knelt?
• Zijn de hoeken van de lijst beschermd met hoekbeschermers?
• Zit het schilderij in een doos of kist die precies goed past? Zit er geen bewegingsruimte in?
• Is de doos dichtgeplakt en is het duidelijk aan welke kant 'boven' is?
• Staat er duidelijk 'kwetsbaar' en 'niet stapelen' op de verpakking?

Beantwoord de volgende vragen met 'ja'. Als je ergens 'nee' op moet antwoorden, pak het schilderij dan nog even opnieuw in. Als je alle punten kunt afvinken, ben je klaar.

Je kunstwerk is nu optimaal beschermd en klaar voor de reis. Mocht je je toch afvragen wat te doen bij schade aan een kunstwerk tijdens het transport, dan hebben we daarvoor een handig protocol. Je kunt het met een gerust hart vervoeren, of het nu in je eigen auto is of door een gespecialiseerd verhuisbedrijf. Succes!